EEM Groepenkasten

Column: Spiekerboks of speakerbox

platpraoten-lEnige weken geleden las ik in een landelijk dagblad het bericht dat mensen die dialect spreken gemiddeld 15 procent minder verdienen in eenzelfde baan dan mensen die het Algemeen Beschaafd Nederlands als voertaal gebruiken. Ook hoorde ik op van het nieuws dat een aspirant-communicatieadviseur bij een sollicitatie alleen in aanmerking kwam voor de baan als hij beloofde binnen een half jaar van zijn Drentse tongval af te zijn. Is dit discriminatie of minachting van een streektaal? Diskwalificatie van zo’n 3,5 miljoen Oost-en Noord-Nederlanders en hun taal? Dat vraagt om een nadere beschouwing!

Ik bezocht deze week een conferentie in het Europees Parlement in Brussel omtrent de zorgen die er zijn over het sterk dalende aantal mensen dat de streektaal nog actief gebruikt. Gaandeweg vermindert het gebruik van het Twents, Drents, Gronings, Achterhoeks en Platduuts enorm. Elke veertien dagen sterft er momenteel één van de ruim zesduizend talen op de wereld uit, leerde ik. Datzelfde lot staat het Nedersaksisch te wachten op de lange duur.

Steeds meer jonge ouders voeden hun kind op met het Nederlands als eerste taal. Daar is natuurlijk niets mis mee- ook ik heb mijn kinderen opgevoed met het ABN- maar deze conferentie leerde me dat ik enorme mogelijkheden heb laten liggen.Er kwamen 19 sprekers aan het woord, waarvan enkele diepe indruk op me achterlieten toen ze de meerwaarde van de tweetaligheid belichtten. De Utrechtse taalwetenschapper Sterre Leufkens, zelf op haar vijftiende verhuisd van Delft naar Borne vertelde over haar eerste ervaringen met haar nieuwe klasgenoten die het over een nieuwe ” spiekerboks” hadden. Zij had ook net een nieuwe luidsprekerbox op haar kamer gekregen, meldde ze, niet wetend dat haar klasgenoten een spijkerbroek bedoelden.

Haar jarenlange onderzoek heeft uitgewezen dat kinderen die thuis in de streektaal zijn opgevoed op latere leeftijd taalgevoeliger en taalontvankelijker zijn bij het leren van Nederlands, Duits of Engels. De streektaal ondersteunt en bevordert dus het spreken en begrijpen van het Nederlands. Voorwaar een opmerkelijke, voor mij nieuwe conclusie! Dus geen angst meer om je (klein)kinderen kennis te laten maken met de taal die het eerst in je hoofd zit en rechtstreeks vanuit je hart komt!!

Een tweede conclusie was, dat bleek dat tweetaligheid zorgde voor een latere intrede van eventuele dementie. De ook aanwezige spreker ds. Anne van der Meijden, inmiddels 87 jaar oud , was het levende bewijs van deze conclusie. Gloedvol vertelde de bekende dominee over zijn levenswerk, het vertalen van de bijbel in het Twents. Wekenlang had hij zich gebogen over de vertaling van het 7e gebod: Gij zult niet doden! Het resultaat was uiteindelijk: Iene doodmaken, dat doot wij nie!
Ook vertelde hij dat het hem opviel hoeveel mensen die hij begeleidde in de laatste dagen van hun leven, welhaast automatisch overgingen in de streektaal als ze hun diepste gevoelens probeerden te uiten. De conferentie was voor mij een echte eye-opener, om maar eens een goed Nedersaksisch woord te gebruiken.

Schaam je dus nooit voor de taal waarmee je opgroeide en die je wellicht weggestopt hebt of even elders moest parkeren. Een Amsterdammer of Brabander herken je ook uit duizenden.
Streektaal sluit het ABN niet uit, het vult het juist prachtig aan! Nu ook wetenschappelijk bewezen!
Ai plat kunt praoten, moei ’t zeker niet laoten!

Harry Nibbelke