EEM Groepenkasten

Klazienaveen – het begon allemaal in 1884 – deel 2

Klazienaveen vroeger Scholtenskanaal Purit

Klazienaveen – In 2014 is het 130 jaar geleden dat Klazienaveen is ontstaan. Van een veenkeet in 1884 tot het moderne woon/winkelcomplex Het Schip als onderdeel van een dynamisch dorp anno 2014. Klazienaveen heeft een relatief korte maar bewogen veenkoloniale geschiedenis achter de rug.

Veen, turf en ontginning, het heeft klazienaveen gevormd tot wat het nu is.

In een reeks verhalen van Jans Jagt kijkt hij terug op de geschiedenis van Klazienaveen. Dit keer de twaalfde aflevering en daarmee ook de slotaflevering.

Haast

Het was Geert Veenstra niet ontgaan dat er haast werd gemaakt met het graven van kanalen. De stad Groningen had brandstof nodig en zo rond 1875 werden via het Stadskanaal het Zuidoost Drentse veen aangepakt. Het Scholtenskanaal werd rond 1900 gegraven.

Vanuit het westen was men echter al veel eerder begonnen met het graven van kanalen om de turf als kostbare brandstof af te voeren naar het westen van ons land.

In 1881 groef notaris van Holthe tot Echten, met zijn schoonzoon Johan Hora als uitvoerder, het van Echtenskanaal van Erica via Klazienaveen naar de Duitse grens.

In eerste instantie zou het kanaal in een rechte lijn naar de Duitse grens worden gegraven, maar mede door het stopzetten van het graven van het Oranjekanaal kreeg het van Echtenskanaal in Erica een noord-oostelijke bocht waardoor het traject noordelijker kwam te liggen. Doordat nu door de uitlopers van de Hondsrug gegraven moest worden leverde dit tal van financiële tegenvallers op waardoor de aannemer bijna failliet ging,

Als vergoeding kreeg hij echter alle gronden ten zuiden van het van Echtenskanaal.. Deze gronden moesten echter wel worden afgegraven en de “N.V. Nieuwe Echtens Compagnie” werden de verveners in dit gebied dat de naam Barger-Oosterveen meekreeg. De naam Barger-Oosterveen was ook de naam van het veenschap dat toezicht moest houden op de verdeling van dit gebied in blokken.

Klazienaveen vroeger Scholtenskanaal met postkantoor en tram

Activiteiten

Door al die graaf activiteiten werd er ook driftig gebouwd. Veenarbeiders bleven echter noodgedwongen in de veenketen op het hoogveen wonen. De pioniers kwamen overal vandaan, in Zuidoost Drenthe was werk genoeg.

Wat het moment precies is geweest waarop en sprake is van een dorp is niet meer in de geschiedenis te herleiden. De realisatie van de kanalen Scholtenskanaal en van Echtenskanaal is hierin van groot belang geweest. De naam Klazienaveen is afgeleid van die van de echtgenote van vervener W.A.Scholten, die Klaziena (Klaassien) heette.

De naam Klazienaveen-Zuid werd vanaf rond 1900 gebruikt voor het gebied in de buurt van sluis 1 (tegenover de Norit) en Klazienaveen-Noord voor het gebied vijf kilometer verderop, rondom de 3e sluis (noordelijk van de kerk).

Ook was er sprake van woonconcentratie rondom het van Echtenskanaal, Barger-Oosterveen geheten. Bekend is dat mensen in 1903 in het bevolkingsregister van de gemeente Emmen als wonende te Barger-Oosterveen. Pas rond 1910 werd het hele gebied Klazienaveen genoemd.

Klazienaveen vroeger Scheepvaart

Scheepvaart in Klazienaveen

Historisch

Het is het jaar 1889, een historisch jaar in de geschiedenis van Klazienaveen. Geert Veenstra is inmiddels bijna 50 jaar, zijn vrouw Jantje twee jaar jonger. Het beulswerk in het veen heeft zijn sporen achtergelaten. Geert heeft last van reuma en ook zijn longen hebben zwaar te lijden gehad van het vochtige veen. De 25-jarige zoon Geert is inmiddels getrouwd en Lubbert en Anna zijn nog thuis. Het gezin heeft een stenen huis aan het Scholtenskanaal betrokken. Het zijn zware jaren geweest.

Toch is het gezin op deze mooi dag in juli naar Barger-Oosterveen gelopen om de opening van de Dordsebrug mee te maken. Het gebied rondom de nieuwe houten brug begint al de kenmerken van een dorp te krijgen want naast bakker Heise hebben zich smid Hoogeveen en kruidenier Koster hier gevestigd. Aan de andere kant was warenhuis Meester de eerste middenstand van Klazienaveen.

Het zou een prachtige dag worden!

Jans Jagt