EEM Groepenkasten

Klazienaveen – het begon allemaal in 1884 – deel 7

Klazienaveen vroeger Hoofdstraat

Klazienaveen – In 2014 is het 130 jaar geleden dat Klazienaveen is ontstaan. Van een veenkeet in 1884 tot het moderne woon/winkelcomplex Het Schip als onderdeel van een dynamisch dorp anno 2014. Klazienaveen heeft een relatief korte maar bewogen veenkoloniale geschiedenis achter de rug.

Veen, turf en ontginning, het heeft klazienaveen gevormd tot wat het nu is.

In een reeks verhalen van Jans Jagt kijkt hij terug op de geschiedenis van Klazienaveen. Dit keer de twaalfde aflevering en daarmee ook de slotaflevering.

Inmiddels vordert de geschiedenis gestaag in het dorp Klazienaveen. De familie Veenstra zit midden in de jaren dertig. Het leven is verre van gemakkelijk, de crisis grijpt keihard om zich heen. De werkloosheid stijgt onheilspellend in Zuidoost Drenthe en bedraagt zelfs het dubbele van het landelijk gemiddelde.

Ook de familie Veenstra krijgt het zwaar te verduren. Freek Veenstra zit thuis zonder werk.

Wilde stakingen, ook in Klazienaveen, zijn aan de orde van de dag vanwege de dreigende loonverlagingen. Zelfs gewelddadigheden en veenbranden doen zich voor waardoor de marechaussee te hulp werd geroepen.

Armoede en nog eens armoede.

Klazienaveen vroeger crisisjaren

Duitse invasie Klazienaveen

Hulp werd veelal gegeven in de vorm van bonnen voor levensmiddelen. Uit voorzorg werden bonnen uitgedeeld omdat de kans groot was dat steun zou worden omgezet in jenever.

Freek Veenstra kreeg te maken met werkverschaffing, hij werkte onder meer bij de ontginning van woeste gronden nabij Witteveen en Sleen. Zwaar werk want al het graafwerk gebeurde met de hand. Er waren echter meer werklozen dan arbeidsplaatsen zodat er regelmatig gewisseld moest worden met andere werklozen.

De gemeente Emmen werd tot noodlijdende gemeente uitgeroepen en stond onder curatele van het Rijk. Daardoor moesten de gemeentelijke belastingen tot het hoogst mogelijke niveau worden opgeschroefd. Dat maakte de problemen voor velen nog veel groter.

Duitsland

In Duitsland hersteld zich de werkgelegenheid in razend tempo doordat de nazi’s een sterke oorlogs industrie uit de grond stampten. Daardoor ontstond er een tekort aan arbeidskrachten in de venen. Langzaam maar zeker werden Nederlandse werklozen gedwongen in Duitsland te gaan werken. Bij weigering werden ze uitgesloten van werkverschaffing en steunverlening. Over de politieke situatie in Duitsland werden de arbeiders dom gehouden.

Klazienaveen vroeger Duitse invasie

Duitse invase

“Ik heb gien andere keus, Dinie” zegt Freek op een avond tegen zijn vrouw. De volgende morgen is hij onderweg naar omgeving Oldenburg waar volop werk is. Maar slechte betaling, slechte werkomstandigheden, slechte woonbarakken, meestal eens per twee maanden naar huis.

Thuis in Klazienaveen is de situatie niet veel beter. Veel kinderen lijden aan ondervoeding en bij veel kinderen wordt ook krop geconstateerd. Het drinken van vuil kanaalwater is hier meestal de oorzaak van. Door longontsteking is de kindersterfte hoog. In veel gezinnen is er een groot gebrek aan de meest elementaire levensbehoeften.

Ook bij het Emmer gemeentebestuur wordt die ernstige situatie onderkent en burgemeester Bouma doet in de krant een oproep om steun in de vorm van afgedankte kleding. Het zijn de donkere jaren in de geschiedenis van Klazienaveen.

De zwarte jaren moesten echter nog komen. Op vrijdag 10 mei 1940 trokken Duitse soldaten in alle vroegte over de grens bij Zwartemeer. De Tweede Wereldoorlog is begonnen.

Jans Jagt