EEM Groepenkasten

Komende nacht lokaal tussen -10 en -15 graden

winter vorst sneeuw vriezenKlazienaveen – Komende nacht kan het lokaal erg koud worden met temperaturen tussen -10 en -15 °C.

Het wintert in Nederland, met in de eerstkomende nachten lichte tot matige en lokaal strenge vorst. En in sommige regio’s ook een ijsdag.

Komende nachten

De eerstkomende nachten zijn flink koud met vorst, lokaal zelfs strenge vorst, dus (lokaal) minimumtemperaturen tussen -10,1 en -15 graden. En vooral maandag lijkt de maximumtemperatuur in sommige regio’s nipt onder het vriespunt te blijven. 24 uur lang vorst betekent een ijsdag. Op dinsdag wordt de lucht een fractie minder koud en is de kans op een regionale ijsdag kleiner.

Een noordelijke stroming met vrieslucht (en sneeuwbuien) is nu tot een groot deel van Europa doorgedrongen en laat zich niet meteen weer verdrijven. De koudste lucht blijft echter in Scandinavië, waar het vanochtend op grote schaal 10 tot 30 graden vroor. De laagste minimumtemperatuur werd deze zondagochtend in het Noord-Finse Sodankyla gemeten, afgerond -34 graden.

Winters hogedrukweer

Op de oceaan ligt een portie erg zachte lucht ‘klaar’, maar deze lucht komt de eerstkomende dagen nog niet onze kant op, zo is de verwachting. Verder zien we op de weerkaart een hogedrukgebied dat vandaag boven ons land ligt en morgen, maandag, naar het zuidoosten wegtrekt. Op dinsdag en woensdag echter volgt een nieuwe hogedrukcel. Deze trekt vanuit het westen naar ons, nog voor de zachte oceaanlucht uit. Dit alles levert rustige, droge winterdagen op met veel zonneschijn tussen (enkele) wolkenvelden door. Zo trekt er morgen, maandag, in de loop van de dag vrij dikke sluierbewolking vanuit het westen over. Morgen zal het in een deel van het land overdag wat blijven vriezen, zodat een ijsdag op die plaatsen is te verwachten. Misschien lukt dit ook nipt op dinsdag, weer op regionale schaal, maar dat is een beetje onzeker. Er staat een zwakke tot matige, aflandige – zuidoostelijke – wind. Woensdag wordt de aangevoerde lucht minder koud vanwege een beetje wind uit zuidwestelijke richtingen en daardoor zal de middagtemperatuur minder laag zijn. Voor donderdag geldt vrijwel hetzelfde.

IJsdag De Bilt?

IJsdagen zijn redelijk bijzonder in een Nederlandse winter, zeker niet alledaags, maar komen altijd wel minstens een paar keer in een gemiddeld winterseizoen voor. In het noorden van het land was de eerste winterse periode van begin januari goed voor drie ijsdagen op bijvoorbeeld de weerstations Eelde en Leeuwarden, en in het Groningse Nieuw Beerta werden vier ijsdagen opgetekend. Maar op veel plaatsen, zoals ook op het landelijk hoofdweerstation De Bilt, is het in de winter van 2015-2016 tot nu toe nog niet gelukt met maximumtemperaturen onder het vriespunt. Maandag wordt dan ook een spannende dag of dit gaat lukken aldaar. Het zal er om hangen… De laatste keer met een geheel etmaal temperaturen onder nul dus een ijsdag was in De Bilt op 23 januari 2015, bijna een jaar geleden dus. Normaal (gemiddeld over 1981 tot 2010) telt het KNMI in De Bilt in december 2 ijsdagen, in januari 3 en februari 2. In november of maart komen weinig ijsdagen voor en blijft het alleen bij hoge uitzondering de hele dag vriezen. Een doorsneewinter levert dus 7 ijsdagen op.

Lokaal matige tot strenge nachtelijke vorst

In de nachtelijke uren vriest het vrijwel zeker tot en met donderdag licht tot matig, met minimumtemperaturen van veelal -1 tot -7 graden. Er zijn echter nog koudere plaatsen, vooral in de nacht naar maandag en in de nacht naar dinsdag…

In normale omstandigheden wordt de nachtelijke afkoeling getemperd, aangezien de bodem geleidelijk warmte vrijgeeft dat gedurende de dag door bijvoorbeeld zonlicht “opgeslagen” is. Vooral een dik en vers sneeuwdek bevat veel lucht en heeft hierdoor een zeer effectief isolerende werking. Warmte-uitstraling tijdens de nacht door de aardbodem wordt dan verhinderd, waardoor de luchtlaag enorm afkoelt en extreem lage temperaturen gemeten kunnen worden. Belangrijke voorwaarde is wel dat er geen of nauwelijks wind staat.

Welnu. In het oosten van Groningen ligt de meeste sneeuw momenteel, 11-12 centimeter. Daar verwachten wij dan ook de laagste minimumtemperaturen in de komende nacht en/of maandagochtend: tot -10 à -11 graden, en misschien zelfs nog wel (een paar graden) kouder. En de nacht naar dinsdag kent mogelijk een herhaling… De precieze minimumtemperatuur staat of valt met de ideale combi van helder weer, weinig wind en het sneeuwdek. En het liefst ook een koude bovenlucht. Zo kunnen een paar wolkenvelden de afkoeling alweer temperen en dus de vorst minder streng maken.

Koude plaklaag, later zacht?

Al dagenlang geven de computerberekeningen aan dat later in de week de (korte) koude periode, of vorstperiode, alweer eindigt. Een westelijke stroming probeert dan zachte lucht met oceaanstoringen op de rails te zetten en dat gaat uiteindelijk wel lukken. Maar wanneer exact, is momenteel nog niet te zeggen. De ervaring leert dat de (zware) koude lucht niet 1,2,3 door de zachte lucht wordt opgeruimd; er is een zogeheten koude plaklaag mogelijk.

(Bron: weer.nl)