EEM Groepenkasten

Open brief aan Drenthe

marloes de vries illustrator geboortekaartOpen brief aan Drenthe
——————————–

“Jij veult je zeker te goed veur Drenthe, of nie?”, kreeg ik naar mijn hoofd geslingerd nadat ik begin dit jaar de Cultuurprijs Drenthe had gewonnen. Twee jaar ervoor was ik naar Rotterdam verhuisd. Om verschillende redenen, veelal persoonlijk, maar om dat deze mevrouw nou even binnen vijf minuten uit te leggen, was niet te doen. Ik schudde mijn hoofd en een ‘nee hoor’ kwam verontwaardigd over mijn lippen.

Lief Drenthe, graag leg ik je uit waarom ik weg ben gegaan.
Bijna drie jaar geleden vertrok ik naar de randstad, omdat ik me niet meer op mijn plek voelde in Klazienaveen. Ik was het knokken moe en koos voor een beter leven, zonder continu tegen de stroom in te zwemmen.

Toen ik klaar was met de middelbare school in Emmen vroeg me af waarom er nauwelijks aanbod in vervolgopleidingen was in Emmen. Wilde je naar het HBO, dan kon je de PABO doen. Voor bijna elke andere opleiding, moest je de provincie uit. Wat natuurlijk het grote gros deed, om vervolgens nooit terug te keren.
Ik vertrok naar Enschede, relatief in de buurt en na mijn opleiding kwam ik terug naar Klazienaveen. Met liefde voor mijn geboortegrond ging ik plannen maken. Een aantal keren heb ik deze gestuurd naar de gemeente. Er stonden veel panden leeg in Emmen. Misschien dat we één van die panden konden omvormen naar een verzamelgebouw voor jonge creatieven? Keer op keer hoorde ik ‘nee’.
Nee, want wat hadden zij eraan als een stel jonge creatieven een gebouw gingen huren, als ze het voor meer geld aan een groot bedrijf konden verhuren? Die zouden het verschil maken, niet kleine ondernemers.

Afgelopen zomer had ik een expositie in CBK Drenthe, in Assen. Fier als een pauw was ik! Deze week las ik dat de deuren definitief gaan sluiten.
Daarna las ik een column van een goede vriend uit Klazienaveen. Hij is een harde werker, typische Drent, net zoals ik, met als verschil dat hij nog in ons dorp woont en zich hard maakt voor het laatste beetje cultuur wat daar nog hangt.
Het pand dat hij beheert en uitbaat voor culturele en sociale activiteiten moet worden gesloten. De gemeente eist dat.
Twee dagen ervoor las ik dat de laatste echte boekenwinkel in Emmen, Vermeer, ook zijn deuren sluit. Het wordt een Read Shop XL. Wat ik daarvan denk, behoeft geen uitleg. Moet ik CQ nog noemen? Ook verdwenen.
Al het cultuur wat er in Drenthe is, sijpelt weg. En daarmee ook de mensen die daarmee te maken hebben.

Een vaststaand feit is dat kunstenaars complete wijken en als het moet, complete dorpen uit de slop kunnen trekken. Ik noem een Brooklyn in New York. Ooit een achterstandswijk, je wilde er niet dood gevonden worden. Kunstenaars trokken naar deze wijk, omdat het goedkoop was. Ze bouwden het op, de yuppen vielen de wijk binnen en joegen de kunstenaars weg door de huurprijzen op te voeren. Berlijn ondergaat hetzelfde, langzaamaan.
Zelf woon ik in Blijdorp, een hippe wijk in Rotterdam. Ooit een rioolputje, tot kunstenaars de wijk gingen bewonen. Nu heeft iedereen een tweede auto in mijn straat, en struikel ik over de hipster-mama’s met een knot op hun hoofd. Omdat Blijdorp ontzettend duur aan het worden is, vertrekken kunstenaars nu naar andere wijken. Let maar op: over een aantal jaren zijn die wijken ook opgeknapt.
Ik ben niet van de statistieken en getallen, maar pak het er gerust bij. U zult zien wat ik bedoel.

Mijn punt: kunstenaars en cultuur zorgen mede voor opbouw.

Lief Drenthe, al jaren moppert u dat u het zwaar heeft, dat er sprake is van grote vergrijzing en dat jongeren wegtrekken.
Denkt u dan dat cultuur de provincie uitwerken het slimste is om te doen? Bezuinigen op datgene wat juist voor groei op langere termijn zorgt? Ik hoop dat u niet werkelijk zo dom bent, maar een stevig, alternatief plan klaar heeft liggen. En dan bedoel ik niet investeren in pompeuze gebouwen voor een ‘kijk mij eens groot zijn’-effect voor de korte termijn.

Natuurlijk zie ik dat Emmen prachtig gerenoveerd is, en dat er een nieuw theater is gebouwd. Maar is het niet belangrijker dat er eerst theatermakers zijn, voordat je een miljoenencomplex bouwt? Zie het als een persoon: iemand kan een mooi jasje aantrekken, maar als de binnenkant niet aanwezig is, zal ook dat jasje het niet beter maken. Of hoopt u werkelijk dat mensen denken: “dat is een mooi jasje, wie kan het schelen dat het weinig te bieden heeft”?
Emmen heeft een geschiedenis van onzeker zijn. De oude stadskern is in de jaren 60 gesloopt om er nieuwe gebouwen te plaatsen, die meer indruk moeten maken. Inmiddels zijn die gebouwen ook weer gesloopt, om er weer iets groters neer te zetten. Miljarden worden er gepompt in bouwwerken om maar te laten zien dat Emmen heus wel een grote jongen is. Mooi, die tunnel met lampjes aan de wanden. Wanneer staat het in de planning om weer gesloopt te worden? Hou er toch mee op, wees eens trots op wie je bent. Hoe je eruitziet is lang niet zo belangrijk als wie je bent. Kop d’r veur en werken aan de inhoud, in plaats van het uiterlijk. Na meer dan 50 jaar weet u toch wel dat het niets helpt? Tijd voor een ander plan.

Lief Drenthe, u drijft op de mensen die van uw grond houden. Die er geschiedenis hebben of er zijn gekomen om het potentieel wat het draagt. Jaag die mensen niet weg.
Laat jongeren en kunstenaars hun gang gaan, stimuleer ze, laat ze de provincie opbloeien en jaag ze niet weg.
Kijk naar hoe andere steden het deden in het begin, het begint altijd klein. Accepteer dat Emmen geen Groningen is. En dat hoeft het ook helemaal niet te zijn.
Drenthe hoeft niet meteen groot en pompeus te zijn, maar zorg dat de fundering stevig is. Houd op met Drenthe continu vergelijken met andere provincies. Wie kan het schelen dat we in die ene atlas op de laatste plek staan? Is wat anderen van ons denken onze reden om beter te worden, of willen we beter worden voor onszelf?
Zorg voor opleidingen voor jongeren, omarm cultuur, bied mensen letterlijk een podium en vertrouw wat meer op de inwoners.
Wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd, Drenthe.

Wat ik zie is een provincie die hard blèrt hoe mooi ze is, wat buiten kijf staat, maar als je haar leert kennen, haar potentieel totaal niet waar maakt en eigenlijk diep ongelukkig is.
Nee, ik voel me niet te goed voor Drenthe. Misschien dat Drenthe zelf een minderwaardigheidscomplex heeft.

—————-

(Met respect voor iedereen in Drenthe die zich zo hard in zet voor kunst en cultuur. Jullie zwemmen hard tegen de stroom in en ik heb één en al bewondering voor jullie. Er wordt over instellingen als CBK’s, Drentse Cultuurprijs, en soortgelijken heen gewalst. Onbegrijpelijk.)

Marloes de Vries